Helpt kleur ons om beter te onthouden?

10 Aug

Heel vaak krijgen leerlingen het advies om kleur te gebruiken tijdens het studeren om ervoor te helpen zorgen dat ze de informatie beter onthouden. Ook bij bepaalde technieken, zoals bijvoorbeeld mindmapping, wordt het gebruik van kleur sterk gepromoot. Volgens Tony Buzan, de bedenker van de mindmapping techniek stimuleren kleuren het geheugen en de creativiteit. Hij strooit echter nooit meteen kwistig in het rond met verwijzingen naar wetenschappelijke studies en artikelen die zijn claims ook kunnen bevestigen. Daarom besloot ik zelf op zoek te gaan naar studies die zijn uitspraken konden bevestigen (of misschien ook net niet). Ik kwam terecht bij het artikel “The Influence of Colour on Memory Performance: A review” (Dzulkifli & Mustafar, 2013) dat de resultaten van verschillende onderzoeken samenvat. Ik zet in deze blogpost de voornaamste conclusies op een rijtje.

  • Marketeers zijn al langer overtuigd van de kracht van kleur. Kleur kan de merkherkenning met 80% doen toenemen (Morton, 2010). De meeste advertenties gebruiken kleur om de aandacht van mensen en hun houding tegenover een product te beïnvloeden. Advertenties in kleur kunnen ervoor zorgen dat mensen ze vaker (tot 42%) lezen in vergelijking met zwart-wit advertenties (White, 1997).
  • In een klinische setting kan het gebruik van kleur helpen bij specifieke geheugenproblemen zoals leermoeilijkheden, autisme, dyslexie, enz. Wilkins (2003) toonde aan dat het gebruik van kleur de leesmoeilijkheden van personen met dyslexie kan reduceren. De leessnelheid van mensen met autisme die gebruik maakten van een gekleurde overlay ging er tot 35% op vooruit in vergelijking met patiënten die geen overlay gebruikten (Ludlow & Wilkins, 2009). Kleur wordt ook gebruikt om patiënten te behandelen die aan Alzheimer lijden (Zilmer, Spiers & Culbertson, 2008). Kleurrijke geheugensteunen kunnen helpen om het kortetermijn geheugen van deze patiënten te verbeteren (Cernin, Keller & Stoner, 2003).
  • Hoe beter diverse stimuli in onze omgeving onze aandacht op bepaalde informatie kunnen richten, des te groter de kans dat de informatie stevig verankerd wordt in ons langetermijngeheugen (Pan, 2012; Smilek et al., 2002; MacKay et al, 2005; Heuer, 1992). Kleuren beschikken over het potentieel om onze aandacht te trekken en aandachtsniveau te verhogen, waardoor ze ons dus helpen om dingen beter te onthouden.

    Farley en Grant (1976)   onderzochten het effect van kleur op aandacht en kwamen tot de vaststelling dat bij multimedia presentaties in kleur de aandacht en geheugenprestaties beter waren dan bij zwart-wit presentaties.

    Greene, Bell en Boyer (1983) toonden aan dat warme kleuren zoals geel, rood en oranje een groter effect hebben op onze aandacht dan koele kleuren zoals bruin of grijs

    Pan (2009) kwam tot gelijkaardige conclusies. In zijn onderzoek werd aan de proefpersonen gevraagd om aan te geven of de kleur of de vorm van twee objecten die getoond werden al dan niet gelijk waren. In de eerste fase van het experiment was de kleur telkens gelijk maar de vorm niet. In het tweede experiment was dit net omgekeerd. Uit de resultaten bleek dat de reactietijden een pak sneller in het identificeren van de kleurverschillen in vergelijking met de vormverschillen in beide experimenten. In een derde experiment vroeg Pan aan de proefpersonen om verschillende geometrische vormen in verschillende kleuren te memoriseren. Na afloop werd hen gevraagd om de kleur en vorm te herkennen van de figuren die eerder werden getoond. De proefpersonen scoorden hierbij beter in het herkennen van de kleur dan van de vorm. Hieruit kan worden geconcludeerd dat kleuren beter in staat zijn om de aandacht te grijpen dan andere variabelen en dat hierdoor geheugenprestaties kunnen worden verbeterd.

 

  • Er bestaat ook heel wat onderzoek naar de invloed van emotionele opwinding (arousal) op ons geheugen. Het opwindingsniveau dat door externe stimuli wordt uitgelokt kan een significant effect hebben op geheugenprestaties, zowel op korte als op lange termijn.

    Mackay en Ahmetzanov (2005) stelden vast dat proefpersonen betere geheugenprestaties leverden wanneer woorden met een hogere emotionele arousal (bijvoorbeeld taboewoorden) werden gebruikt dan in situaties met neutrale woorden. Ook Reisberg (1992) toonde betere geheugenprestaties op lange termijn aan wanneer er sprake was van een grotere emotionele arousal. Op korte termijn kan dit effect de herinnering wel verstoren. Kleinsmith en Kaplan (1963) toonden aan dat woorden die een sterker arousal effect kunnen veroorzaken een week later beter werden onthouden dan meteen na het leerproces.

    Ook kleuren kunnen een bepaald emotioneel effect hebben. Kaya en Epps (2004) vroegen aan 98 studenten om kleuren te koppelen aan emoties. De meerderheid associeerde groen met kalmte, geluk, comfort, vrede, hoop en opwinding. Zwart was de kleur voor depressie, angst en woede. Rood werd geassocieerd met sterkere gevoelens.

  • Verschillende studies tonen aan dat het gebruik van kleur ervoor zorgt dat mensen informatie beter onthouden.

    Spence, et al. (2006) onderzochten het vermogen om gekleurde of grijze afbeeldingen te herkennen. De herkenningsgraad lag 5% hoger bij de gekleurde afbeeldingen.

    Smilek, Dixon en Merikle (2002) onderzochten de invloed van kleur op onthouden. Ze gebruikten digitale getallen in vier verschillende condities: zwart, wit, congruente kleurcondities, incongruente kleurcondities. De geheugenprestaties waren beter wanneer er congruente kleurcondities waren.

    Wichmann et al (2002) vonden een duidelijk positief effect van kleur op het visuele geheugen. Ze stelden wel een significante interactie vast tussen de manier waarop het materiaal werd aangeboden en de manier waarop de personen werden getest. Wanneer figuren in kleur werden aangeboden maar in zwart-wit getest (en omgekeerd) ging de prestatie erop achteruit. De proefpersonen haalden het beste resultaat wanneer er in beide situaties gekleurde afbeeldingen werden gebruikt. Een gelijkaardig resultaat werd vastgesteld wanneer afbeeldingen met een gekleurd kader werden gebruikt dan bij afbeeldingen met een zwart kader.

    Vernon en Lloyd-Jones (2003) toonden aan dat proefpersonen sneller objecten herkennen in kleur dan wanneer er geen kleur werd gebruikt.

  • Wanneer er verschillende kleuren worden gebruikt, kan het contrast tussen de verschillende kleuren het effect op de leesbaarheid en het onthouden beïnvloeden:

    Uit een studie van Lloyd-Jones & Nakabayashi (2009) bleek dat gekleurde objecten sneller en beter herkend werden wanneer ze in een niet-gekleurde achtergrond werden getoond dan wanneer ze met een gekleurde achtergrond werden getoond.

    McConnohie (1999) toonde de proefpersonen een reeks zwarte getallen en letters met een witte, blauwe en groene achtergrond. De reeksen werden beter onthouden zowel op een onmiddellijke als een latere test bij de witte achtergrond dan de blauwe of groene achtergrond.

    Hall & Hanna (2004) onderzochten in welke mate de achtergrondkleur van een webpagina invloed heeft op het onthouden van de inhoud. Zij lieten 136 universiteitsstudenten zowel een educatieve webpagina en een webpagina met advertenties voor producten zien. Er werden verschillende combinaties uitgetest (zwarte tekst op witte achtergrond, witte tekst op zwarte achtergrond, lichtblauwe tekst op een donkerblauwe achtergrond en blauwgroene tekst op zwarte achtergrond). De onderzoekers gingen ervan uit dat de situatie met een groter contract tussen beide kleuren zou resulteren in een betere leesbaarheid van de tekst en er ook voor zou zorgen dat er meer informatie onthouden werd. Qua leesbaarheid scoorde de zwarte tekst op een witte achtergrond het beste. Er werd er echter geen significant effect gevonden voor het onthouden van informatie in de verschillende situaties.

Abstract artikel

Human cognition involves many mental processes that are highly interrelated, such as perception, attention, memory, and thinking. An important and core cognitive process is memory, which is commonly associated with the storing and remembering of environmental information. An interesting issue in memory research is on ways to enhance memory performance, and thus, remembering of information. Can colour result in improved memory abilities? The present paper highlights the relationship between colours, attention, and memory performance. The significance of colour in different settings is presented first, followed by a description on the nature of human memory. The role of attention and emotional arousal on memory performance is discussed next. The review of several studies on colours and memory are meant to explain some empirical works done in the area and related issues that arise from such studies.

The Influence of Colour on Memory Performance: A Review, Mariam Adawiah Dzulkifli, Muhammad Faiz Mustafar, Malays J Med Sci. Mar 2013; 20(2): 3–9.

(http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3743993/)

Andere bronnen vermeld in deze blogpost:

  • Adams FM, Osgood CE. A cross-cultural study of the affective meaning of color. J Cross Cult Psychol.1973;4(2):135–156.
  • Wichmann FA, Sharpe LT, Gegenfurtner KR. The contributions of color to recognition memory for natural scenes. J Exp Psychol Learn. 2002;28(3):509–520. [PubMed]
  • Morton J. [cited 2010 Dec 20];Why color matters. 2010 Available from: http://www.colormatters.com/color-and-design/why-color-matters/
  • Moore RS, Stammerjohan CA, Coulter RA. Banner advertiser-web site context congruity and color effects on attention and attitude. J Advertising. 2005;34(2):71–84.
  • White JV. Ohio (US): Strathmoor Press; 1997.
  • Mariam Adawiah D, Intan Aidura A. Students of low academic achievement – their personality, mental abilities and academic performance: How counsellor can help? Int J Hum Soc Scie. 2012;2(23):220–225.
  • Wilkins AJ. Chichester (EG): Wiley; 2003.
  • Ludlow AK, Wilkins AJ. Colour as a therapeutic intervention: The case of J.G. J Autism Dev Disord.2009;39(5):815–818. [PubMed]
  • Zillmer EA, Spiers MV, Culbertson WC. Belmont (BE): Thomson Higher Ed; 2008.
  • Mariam Adawiah D. In: Psychology in Malaysia. Noor NM, Dzulkifli MA, editors. Kuala Lumpur (MY): Pearson; 2012.
  • Cernin P, Keller B, Stoner J. Color vision in Alzhermer’s patients: Can we improve object recognition with color cues? Aging Neuropsychol C. 2003;10(4):255–267.
  • Farley FH, Grant AP. Arousal and cognition: Memory for color versus black and white multimedia presentation. J Psychol. 1976;94(1):147–150.
  • Pan Y. Attentional capture by working memory contents. Can J Exp Psychol. 2012;64(2):124–128.[PubMed]
  • Smilek D, Dixon MJ, Cudahy C, Merikle PM. Research Report: Synesthetic color experiences influence memory. Psychol Sci. 2002;13(6):548–552. [PubMed]
  • Spence I, Wong P, Rusan M, Rastegar N. How color enhances visual memory for natural scenes. Psychol Sci. 2006;17(1):1–6. [PubMed]
  • Atkinson RC, Shiffrin RM. In: The psychology of learning and motivation. Spence KW, Spence JT, editors. London (UK): Academic Press; pp. 89–195.
  • Sternberg RJ. 5th Ed. Belmont (BE): Wadsworth Cengage Learning; 2009.
  • Greene TC, Bell PA, Boyer WN. Coloring the environment: Hue, arousal, and boredom. Bull Psych Socie.1983;21(4):253–254.
  • Kaya N, Epps HH. Colour-emotion association: Past experience and personal preference. 2004. [cited 2010 Aug 28]. [Internet] Available from: http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCR/is_3_38/ai_n6249223/
  • Pan Y. Unpublished doctoral dissertation. Zhejiang University; 2009.
  • Eysenck MW. London (UK): Psychology Press; 2009.
  • MacKay DG, Ahmetzanov MV. Motion, memory, and attention in the taboo stroop paradigm. Psychol Sci.2005;16(1):25–32. [PubMed]
  • Heuer F, Reisberg D. Handbook of Emotion and Memory: Research and Theory. In: Christianson S. A, editor. Emotion, arousal and memory for detail. New Jersey (US): Lawrence Erlbaum Associates; 1992. [cited 2010 May 15]. [Internet] Available from: http://books.google.com.my/books?id=dXMs_dloSEcC&pg=PA39&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false.
  • Kleinsmith LJ, Kaplan S. Paired-associate learning as a function of arousal and interpolated interval. J Exp Psychol. 1963;65(2):190–193. [PubMed]
  • Jackson MC, Wu CY, Linden DEJ, Raymond JE. Enhanced visual short-term memory for angry faces. J Exp Psychol Human. 2009;35(2):363–374. [PubMed]
  • Vernon D, Lloyd-Jones TJ. The role of colour in implicit and explicit memory performance. Q J Exp Psychol A. 2003;56(5):779–802. [PubMed]
  • Lloyd-Jones TJ, Nakabayashi K. Independent effects of color on object identification and memory. Q J Exp Psychol. 2009;62(2):310–322. [PubMed]
  • McConnohie BV. Unpublished doctoral dissertation. Johnson Bible College; 1999.
  • Hall RH, Hanna P. The impact of web text-background color combination on readability, retention, aesthetics and behavioural intention. Behav Inform. 2004;23(3):183–195.
Advertisements

Eén reactie to “Helpt kleur ons om beter te onthouden?”

  1. Pedro 11 augustus 2014 bij 8:04 am #

    Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:
    Een mooi overzicht door Tommy Opgenhaffen!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: