Oproep aan alle docenten: ‘Deel voor elke les je hand-outs!’

25 Sep

Het nieuwe academiejaar is deze week van start gegaan. Heel wat jongeren krijgen opnieuw heel wat informatie te verwerken. Een deel daarvan is beschikbaar online, via handboeken of hand-outs. Toch moeten jongeren ook zelf heel wat kennis verzamelen door tijdens de lessen en de colleges notities te maken. De afgelopen jaren is er al heel wat onderzoek gebeurd naar de kwaliteit en het effect van noteren; hoe je deze vaardigheid kunt aanscherpen en of het bijvoorbeeld beter is om als docent vooraf een hand-out ter beschikking te stellen. We zetten de enkele conclusies op een rijtje.

Het is in deze tijd makkelijk als docent om je lesmateriaal vooraf ter beschikking te stellen voor je studenten. Je maakt gewoon een pdf-versie van je powerpoint presentatie en gooit deze op de leeromgeving of je deelt ze bijvoorbeeld via Slideshare. De vraag is echter of je hiermee ook het leren van je studenten stimuleert? Je kunt je immers de vraag stellen of je het actieve leerproces dat plaatsgrijpt tijdens het noteren (jongeren moeten de relevante informatie identificeren, verzamelen en organiseren) niet ondermijnt wanneer je hen gewoon alle informatie geeft. Ontneem je studenten zo een kans om een essentiële vaardigheden (luisteren, het noteren en verwerken van hun eigen notities en het mentaal (re)organiseren van kennis) in te oefenen die ze ook later nodig zullen hebben? Sommige docenten zijn ervan overtuigd dat wanneer je studenten alle informatie geeft, je gewoon passieve luisteraars krijgt die volledig vertrouwen op het aangereikte materiaal of zelfs helemaal niet meer komen opdagen in de les.

Wanneer er werd gepeild (Marsh & Sink, 2009) naar de  opvattingen van jongeren en docenten met betrekking tot deze kwestie gaf 74% van de studenten aan dat ze de hand-outs bij voorkeur vooraf krijgen omdat dit hen helpt om efficiënter te noteren. De docenten waren meer verdeeld. De helft gaf aan dat ze verkozen om de slides vooraf ter beschikking te stellen. 21% gaf aan nooit handouts ter beschikking te stellen en 29% deed dit na afloop van de les, meestal met als argument dat de studenten anders niet zouden opletten. Uit een bevraging van Fjortoft (2005) bleek Het niet aanbieden van hand-outs blijkt immers één van de voornaamste motivaties om naar de les komen. Welke aanpak loont nu het meeste?

Er zijn zowel voordelen verbonden aan studenten zelf notities laten maken als aan het ter beschikking stellen van hand-outs: 

  • DiVesta and Gray (1972) en Peper and Mayer (1986) vermelden twee aspecten, inherent aan noteren, die diepgaand leren stimuleren. Het encoderingsproces dat tijdens het noteren plaatsgrijpt kan het cognitieve proces van de leerder veranderen omdat het hem verplicht om te luisteren, ideeën te organiseren en informatie te koppelen aan zijn of haar eerder verworven kennis. Bovendien stelt noteren iemand in staat om informatie op een later tijdstip opnieuw op te roepen gebaseerd op zijn/haar unieke organisatie en structuur.
  • In een meta-analyse van Kobayashi werd de impact onderzocht van noteren en het herhalen van lesnotities op leren. Bovendien werd er nagegaan of interventies die erop gericht zijn om deze vaardigheden bij studenten verder aan te scherpen het leren kunnen bevorderen.  Hieruit bleek dat noteren wel degelijk een voordeel oplevert. Het effect (en dan vooral voor zwakkere studenten) wordt bovendien versterkt wanneer je als docent vooraf een beknopte structuur van de lesinhoud aanreikt (meer nog dan wanneer je jongeren vooraf leert om efficiënt te noteren of hen instructies geeft tijdens de les). Op die manier heb je als docent alvast een minimale kwaliteitsgarantie van de lesnotities van je studenten.
  • Ook Barnett (2003) stelde vast dat studenten die zelf noteerden of enkel beknopte hand-outs van de docent ter beschikking hadden beter presteerden op bepaalde geheugen- en transfertaken dan studenten die uitvoerige hand-outs ter beschikking kregen (ongeacht of de studenten de les zelf hadden gehoord of niet).
  • Marsh & Sink (2009) toonden aan dat studenten die vooraf de slides ter beschikking kregen zelf minder lesnotities namen maar even goed of zelfs beter scoorden op een test (zowel onmiddellijk als een week later) dan studenten die de slides pas ontvingen nadat de les was afgelopen. De onderzoekers vermoeden dat noteren er niet altijd voor een actieve en diepe verwerking van de lesinhoud zorgt maar soms eerder de aandacht afleidt van het lesverhaal. Met de hand-outs bij de hand moeten studenten minder noteren. Dit stelt hen in staat om meer aandacht te besteden aan wat er echt wordt verteld. Wanneer ze wel moeten noteren, zijn ze meer gefocust op deze activiteit waardoor er minder gelegenheid is om echt te luisteren en na te denken over wat er wordt verteld. In situaties waarbij de lesnotities van de studenten min of meer een kopie zullen zijn van wat er op de slides staat, kun je studenten even goed niets laten noteren zonder dat dit tot slechtere resultaten zou leiden. In geen enkel geval zorgde het vooraf ter beschikking van de slides voor slechtere testresultaten achteraf!

De eindconclusie? Noteren tijdens de les kan ervoor zorgen dat iemand actief betrokken bij het verhaal en de leerstof zo dieper verwerkt op voorwaarde dat hij/zij op een efficiënte manier kan noteren. Wil je er zeker van zijn dat je studenten kwaliteitsvolle lesnotities hebben, bezorg hen dan vooraf op zijn minst een beknopte samenvatting en structuur van het verhaal dat je wilt brengen. Zo kunnen ze tijdens de les een pak efficiënter noteren en tot diepgaander leren komen omdat ze een groter aandeel van hun aandacht kunnen richten op wat je precies vertelt. Het argument dat je hierdoor passieve toehoorders krijgt, kun je makkelijk weerleggen door je studenten er bijvoorbeeld op attent te maken dat je hand-outs niet alle informatie bevatten (en ze dus verondersteld worden om aan deze verder aan te vullen). Laat de oplossingen van bepaalde opdrachten of een leuke cartoon weg in de hand-out die je vooraf aanbiedt. Zo heb je nog steeds een verrassingseffect. Wees bovendien niet van slechte wil door bewust enkele ‘onnauwkeurigheden’ in je hand-outs te verstoppen die je dan tijdens de les corrigeert. Wanneer studenten enkel naar je les komen omdat je de leerstof niet op een andere manier ter beschikking stelt, schort er iets. Een boeiende en interactieve les blijft even boeiend en interactief als je vooraf een beknopte hand-out ter beschikking stelt. Het zorgt er bovendien alleen maar voor dat je studenten meer uit je verhaal oppikken!

Bronnen:

  • Gayle A. Brazeau, Handouts in the Classroom: Is Note Taking a Lost Skill? Am J Pharm Educ. 2006 April 15; 70(2): 38.
  • Fjortoft N. Students’ motivations for class attendance. Am J Pharm. Educ. 2005;69:107–112.
  • Kobayashi K. Combined effects of note-taking/-reviewing on learning and the enhancement through interventions: a meta-analytical review. Educ Psychol. 2006;26:459–77.
  • Barnett JE. Do instructor provided on-line notes facilitate student learning. Chicago, Ill: American Educational Research Association; 2003.
  • Marsh, E., & Sink, H. (2009). Access to handouts of presentation slides during lecture: Consequences for learning. Applied Cognitive Psychology, 24 (5), 691-706 DOI: 10.1002/acp.1579
Advertenties

4 Reacties to “Oproep aan alle docenten: ‘Deel voor elke les je hand-outs!’”

  1. Pedro 27 september 2013 bij 7:36 am #

    Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:
    Interessante blogpost over de effectiviteit van het al dan niet uitdelen van je handouts op voorhand.

Trackbacks/Pingbacks

  1. Oproep aan alle docenten: ‘Deel voor elke les je hand-outs!’ | Manuela Bazen-Steenkamp - 27 september 2013

    […] See on lerenhoezo.wordpress.com […]

  2. Het effect van ‘digitaal multitasken’ tijdens de les! | Leren.Hoe?Zo! - 18 oktober 2013

    […] het effect van een les voor jongeren te maximaliseren lanceerde ik enkele weken geleden al een oproep naar alle docenten om vooraf hun hand-outs te delen. Daarbij is ook interessant om even na te denken of je als […]

  3. Noteren op papier leidt tot betere leerresultaten! | Leren.Hoe?Zo! - 30 januari 2014

    […] Nog één tip voor leerkrachten en docenten: Wil je er echt voor zorgen dat je leerlingen en studenten je boodschap optimaal kunnen verwerken? Lees dan ook zeker eens mijn blogpost ‘Oproep aan alle docenten!‘ […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: